Uit liefde voor jezelf leven betekent dat je keuzes maakt vanuit zelfzorg en zelfrespect, niet vanuit angst, schaamte of de verwachtingen van anderen. Het is een actieve houding waarbij je jezelf behandelt zoals je een goede vriend zou behandelen: met geduld, eerlijkheid en mildheid. Dat klinkt eenvoudig, maar voor veel mensen is het een van de moeilijkste dingen om echt te doen.
Het boek Uit liefde voor jezelf van Gijs Jansen, uitgegeven door Uitgeverij Thema, werkt met technieken uit ACT (Acceptance and Commitment Therapy). ACT is een bewezen psychologische benadering die je helpt om anders om te gaan met moeilijke gedachten en gevoelens, zodat je meer kunt leven naar wat echt belangrijk voor je is. Dit artikel legt uit wat dat in de praktijk betekent, en hoe je daarmee aan de slag kunt.
Wat “uit liefde voor jezelf” precies inhoudt
Zelfliefde is geen egoïsme en geen zelfgenoegzaamheid. Het gaat om een eerlijke en vriendelijke verhouding met jezelf. Je herkent je eigen behoeften, je stelt grenzen waar dat nodig is, en je maakt keuzes die goed voor je zijn op de lange termijn, ook als dat op korte termijn ongemakkelijk voelt.
Veel mensen doen het tegenovergestelde: ze handelen vanuit schuldgevoel, angst voor afwijzing of een innerlijke criticus die nooit tevreden is. Ze zeggen ja terwijl ze nee bedoelen, stellen hun eigen wensen steeds uit en zijn strenger voor zichzelf dan voor wie dan ook om hen heen. Handelen uit liefde voor jezelf betekent dat je die patroon doorbreekt.
Een concreet verschil om het te herkennen:
- Vanuit angst: je helpt een collega omdat je bang bent dat ze je anders niet aardig vinden.
- Uit liefde voor jezelf: je helpt dezelfde collega omdat je het oprecht wilt én omdat je ook nee kunt zeggen als het te veel is.
Het gaat dus niet om wat je doet, maar om waarom je het doet.
De rol van ACT bij uit liefde voor jezelf leven
ACT staat voor Acceptance and Commitment Therapy en richt zich op twee dingen: accepteren wat je niet kunt veranderen, en je richten op wat echt waardevol voor je is. Dat sluit goed aan bij de kern van zelfliefde.
Binnen ACT leer je onder andere om je gedachten niet letterlijk te nemen. Als je innerlijke criticus zegt “je bent niet goed genoeg”, hoef je dat niet als feit te accepteren. Je leert observeren dat je die gedachte hebt, zonder er volledig in mee te gaan. Dat heet in ACT-taal “defusie”: je schept afstand tussen jezelf en je gedachten.
Een andere kern van ACT is het werken met waarden. Niet doelen (iets wat je bereikt en dan klaar is), maar waarden zijn richtingen in je leven. Denk aan eerlijkheid, zorgzaamheid of groei. Als je weet wat jij écht belangrijk vindt, kun je keuzes maken die daarmee overeenkomen, ook als het moeilijk is. Dat is wat het betekent om uit liefde voor jezelf te handelen: trouw zijn aan je eigen waarden, niet aan de verwachtingen van buiten.
Praktische oefeningen om mee te beginnen
Je hoeft niet meteen alles te veranderen. Kleine stappen helpen al. Dit zijn concrete oefeningen die aansluiten bij de ACT-aanpak:
- De vriendoefening: Stel je voor dat een goede vriend in jouw situatie zit. Wat zou jij hem of haar adviseren? Zeg nu datzelfde tegen jezelf. De meeste mensen zijn veel milder voor anderen dan voor zichzelf.
- Waarden opschrijven: Schrijf drie dingen op die jij echt belangrijk vindt in je leven. Kijk dan eerlijk: welke keuzes van afgelopen week kwamen daarmee overeen, en welke niet?
- Observeren zonder oordeel: Merk de volgende keer dat je zelfkritiek hebt op: “Ik merk dat ik de gedachte heb dat ik tekortschiet.” Die kleine formulering schept al afstand tussen jou en de gedachte.
- Eén grens stellen: Kies één situatie deze week waarin je eerlijk aangeeft wat je wel of niet wilt. Begin klein, zodat het haalbaar voelt.
Wanneer uit liefde voor jezelf handelen moeilijk is
Het is eerlijk om te zeggen dat dit voor sommige mensen makkelijker is dan voor anderen. Wie is opgegroeid met veel kritiek, perfectionisme of het gevoel constant te moeten presteren, heeft vaak diepgewortelde patronen die niet zomaar verdwijnen. Een boek of een paar oefeningen zijn dan een goede start, maar soms is professionele begeleiding nodig om echt door te breken wat vastzit.
Ook is het goed te weten dat zelfliefde soms botst met wat mensen van je verwachten. Als je vaker nee zegt of je eigen behoeften serieuzer neemt, reageert niet iedereen daar positief op. Dat is geen teken dat je iets fout doet, maar een normaal onderdeel van het veranderen van patronen.
Uit liefde voor jezelf leven is geen eindbestemming die je bereikt en daarna klaar bent. Het is een dagelijkse keuze, steeds opnieuw. Soms lukt het goed, soms minder. Het gaat er niet om perfect te zijn, maar om bewuster te kiezen wie je wilt zijn en hoe je met jezelf omgaat.